Zaskakująco tajemniczy powód, dla którego używamy symbolu $ dla dolara amerykańskiego - Annie Reneau, UpWorthy, 15.05.2026
W naszym codziennym życiu widzimy wiele symboli, na które prawdopodobnie nie zwracamy większej uwagi: na przykład "@" w adresach e-mail albo "%" w prognozach pogody. Ale czy kiedykolwiek zastanawiamy się, skąd te symbole się wzięły? Dlaczego wyglądają właśnie tak? Albo jak zaczęły oznaczać to, co oznaczają?
Jednym z najczęściej używanych symboli, o którym większość z nas niewiele wie, jest znak dolara ($). Dlaczego zawiera literę "S”, skoro w słowie "dolar” nie ma "s”? Czy powinien mieć jedną linię czy dwie? I skąd w ogóle pochodzi symbol "$"?
Jak wyjaśnia edukator i entuzjasta etymologii Rob Watts (lepiej znany jako RobWords na YouTube), odpowiedzi na te pytania są zaskakująco skomplikowane.
Pierwsze pisemne użycie znaku dolara w formie, jaką znamy dziś, pojawiło się w odręcznie napisanym liście wysłanym przez pewnego mężczyznę z Nowego Orleanu w 1778 roku. Niektórzy mogą sądzić, że $ to połączenie liter "U” i "S”, jak w "United States” (Stany Zjednoczone), ale nie. Jego pochodzenie wcale nie wywodzi się ze Stanów Zjednoczonych.
Międzynarodowe korzenie dolara amerykańskiego zaczynają się w Hiszpanii. Tak naprawdę musimy odbyć prawdziwą międzynarodową podróż przez setki lat historii walut, aby dotrzeć do tego, co uważa się za źródło symbolu $. Jak zauważa Watts, nie mamy stuprocentowej pewności.
Historia zaczyna się od hiszpańskiego reala, srebrnej monety będącej walutą Hiszpanii w XIV wieku. Większa moneta, warta osiem razy więcej niż real, stała się w języku angielskim znana jako "piece of eight” ("ósemka” lub "moneta o wartości ośmiu reali”). Te "ósemki” trafiły do obu Ameryk wraz z kolonializmem w XV i XVI wieku.
"Odkrycie ogromnych, lśniących złóż srebra w Ameryce Środkowej i Południowej oznaczało, że monety można było wybijać również tam” - wyjaśnia Watts. 'W lokalnych mennicach otrzymały także nową nazwę, opartą na ustalonej wadze srebra, z którego były wykonane. Zaczęto je nazywać ‘peso’, co oznacza ‘jednostkę wagi’.”
Fot. Hiszpańska "ósemka” datowana na lata 1651–1773. Źródło zdjęcia: Portable Antiquities Scheme/Wikimedia Commons
Ze względu na swoją niezawodność i możliwość dzielenia na mniejsze jednostki, peso zaczęły być używane nie tylko w hiszpańskojęzycznych koloniach, ale także w brytyjskich koloniach na Karaibach i w Ameryce Północnej.
Zapamiętajmy na chwilę peso. Za moment do niego wrócimy.
Słowo "dolar” można prześledzić aż do niemieckiej monety Joachimsthaler
W międzyczasie inna moneta o podobnej wartości z niemieckiego miasta Joachimsthal zdobywała popularność w Europie.
"Dokładnie tak samo, jak okrągły kawałek wołowiny z Hamburga stał się znany jako hamburger, tak ten okrągły kawałek srebra z Joachimsthal zaczął być nazywany Joachimsthaler” - wyjaśnia Watts. "I dokładnie tak samo, jak hamburger bywa czasem nazywany po prostu ‘burgerem’, Joachimsthaler bywał skracany do ‘thaler’.”
Fot. Moneta Joachimsthaler z 1525 roku. Źródło zdjęcia: TommyG/Wikimedia Commons
„Thaler” stał się "daalder” w Niderlandach, "daler” w części Skandynawii, a w świecie anglojęzycznym — "dollar”.
Ale ten "dollar” nie był jeszcze dolarem, który znamy dziś.
"Do 1700 roku thaler został wagowo dostosowany tak, aby zawierał niemal dokładnie tyle samo srebra co inna moneta konkurująca o popularność w Europie: ‘piece of eight’, czyli peso” — mówi Watts. "I dlatego, aby odróżnić te dwie monety o podobnej wartości, ludzie zaczęli nazywać peso ‘hiszpańskim dolarem’. Ten hiszpański dolar był faktyczną walutą obu Ameryk aż do czasów rewolucji amerykańskiej.”
Fot. Hiszpański dolar z Meksyku, około 1771 roku. Źródło zdjęcia: Heritage Auctions/Wikimedia Commons
Symbol dolara faktycznie pochodzi od symbolu peso
Przed ogłoszeniem niepodległości od Wielkiej Brytanii Stany Zjednoczone używały brytyjskiego funta do celów księgowych. Jednak hiszpański dolar, czyli peso, był monetą najczęściej używaną jako środek płatniczy, więc po rewolucji USA przyjęły dolara jako własną walutę. (Pierwszą oficjalną monetę jednodolarową wybito w 1792 roku).
Krótko mówiąc, hiszpański dolar, czyli peso, stał się podstawą dolara amerykańskiego. Co wreszcie prowadzi nas do źródła symbolu "$".
Symbolem używanym dawniej dla peso było "PS", przy czym „s” zapisywano jak indeks górny. Kiedy pisano to piórem jednym ruchem, litera "s” kończyła się linią przechodzącą przez nią. A kiedy ktoś chciał oznaczyć liczbę mnogą peso, pisał symbol dwa razy. Drugi zapis, wykonywany szybciej, zaczął łączyć "p” i "s” w coś przypominającego znak "$".
W praktyce ewolucja wyglądała mniej więcej tak:
Fot. Teorie dotyczące pochodzenia znaku dolara. Źródło zdjęcia: JesperZedlitz/Wikimedia Commons
A co z wersją znaku dolara z dwiema liniami?
Skąd wziął się symbol $ z dwiema liniami? Jak pokazano na ilustracji powyżej, te dwie linie często prowadzą ludzi do teorii „U” plus „S”. Jednak Watts zwraca uwagę, że pierwsza drukowana wersja znaku dolara pojawiła się w 1797 roku. Ten znak dolara rzeczywiście miał dwie linie, ale nic nie wskazuje na to, że powodem były litery „U” i „S”. Obie wersje symbolu były używane pod koniec XVIII wieku.
Watts omawia również kilka innych teorii dotyczących pochodzenia znaku dolara z dwiema liniami. Jednak wydaje się, że nie istnieją solidne dowody potwierdzające którąkolwiek z nich.